Drone Çekim İzni: Türkiye’de Sorunsuz Uçuşlar İçin Kapsamlı Rehber

Drone Çekim İzni, Türkiye’de insansız hava araçlarıyla (İHA) yapılan çekimlerin yasal bir zemine oturmasını sağlayan kritik bir belgedir. Son yıllarda drone teknolojisinin şaşırtıcı gelişimiyle birlikte, havadan fotoğraf ve video çekimleri hem profesyonellerin hem de hobi tutkunlarının vazgeçilmezi haline geldi. Ancak bu teknolojik özgürlük, beraberinde belirli yasal sorumlulukları da getirmektedir. Türkiye’de drone kullanımına ilişkin kurallar, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) tarafından belirlenmekte ve bu kurallara uymak, hem olası yasal sorunlardan kaçınmak hem de hava sahası güvenliğini sağlamak için hayati önem taşımaktadır. Bu kılavuz, drone çekim izni alma sürecini adım adım açıklayarak, karşılaşabileceğiniz karmaşık bürokratik süreçleri anlaşılır ve kolay bir şekilde yönetmenize yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Neden Drone Çekim İzni Almanız Gerekir?

Drone teknolojisi, havadan eşsiz görüntüler elde etme potansiyeli sunsa da, kontrolsüz kullanım ciddi riskler taşıyabilir. Bu riskler, hava trafiği güvenliğini tehlikeye atmaktan, özel hayatın gizliliğini ihlal etmeye ve hatta kamusal alanlarda panik yaratmaya kadar uzanabilir. Devletler, bu riskleri minimize etmek ve drone kullanımını belirli bir düzene oturtmak için yasal düzenlemeler getirmektedir. Türkiye’de de SHGM tarafından belirlenen kurallar çerçevesinde, belirli koşullarda yapılan tüm drone uçuşları için izin almak zorunludur. İzin almanın temel nedenleri şunlardır:

Hava Sahası Güvenliği: Özellikle havalimanları ve askeri bölgeler gibi hassas alanlarda drone uçuşları, hava trafiğini ciddi şekilde etkileyebilir. İzin sistemi, bu bölgelerde kontrolsüz uçuşları engeller.
Kamu Güvenliği ve Asayiş: Toplu etkinlikler, kalabalık alanlar veya hassas altyapılar üzerinde drone uçuşları izinsiz yapıldığında güvenlik riski oluşturabilir.
Özel Hayatın Gizliliği: Drone’lar, kişisel mahremiyet alanlarına müdahale etme potansiyeline sahiptir. İzin süreçleri, bu ihlallerin önüne geçmeyi hedefler.
Yasal Sorumluluk: İzinsiz veya kurallara aykırı drone kullanımı, idari para cezalarından hapis cezalarına kadar uzanan ciddi yaptırımlara yol açabilir.

Kimler Drone Çekim İzni Almalı?

Türkiye’deki mevcut düzenlemelere göre, drone kullanıcıları iki ana kategoriye ayrılır:

1. Hobi/Sportif Amaçlı Kullanıcılar: 500 gram ile 25 kg arasındaki insansız hava araçlarını hobi veya sportif amaçlarla kullanan kişilerin, SHGM’nin İHA Kayıt Sistemi üzerinden drone’larını kaydetmesi zorunludur. Ancak bu kategorideki uçuşlar genellikle ticari bir gelir amacı gütmediği ve belirli yükseklik, mesafeler ile yasaklı/kısıtlı bölgeler dışında yapıldığı sürece özel bir çekim izni gerektirmez. Yine de, şehir merkezleri, kalabalık alanlar veya özel mülk üzerindeki her uçuş için ek önlemler ve hatta izinler gerekebilir.
2. Ticari/Profesyonel Amaçlı Kullanıcılar: Her türlü ticari faaliyet (film çekimi, emlak çekimi, haritalama, denetleme vb.) için drone kullanan, 500 gram üzerindeki tüm İHA sahipleri ve pilotları için SHGM’den İHA sicil kaydı yaptırmak, gerekli İHA pilot eğitimlerini tamamlamak ve her uçuş için ayrı ayrı Drone Çekim İzni almak zorunludur. Ticari faaliyet kapsamında 500 gram altındaki dronelar dahi bazı durumlarda bu kapsama girebilir.

Drone Çekim İzni: Adım Adım Başvuru Süreci

Ticari amaçlı drone çekim izni alma süreci, titizlikle takip edilmesi gereken belirli adımlardan oluşur. İşte başlıca adımlar:

1. İHA Kaydı ve Pilot Lisansı:
İHA Kaydı: Kullanacağınız drone’un ağırlığına göre (İHA0, İHA1, İHA2, İHA3 kategorileri), SHGM’nin resmi web sitesi üzerinden İHA Kayıt Sistemi’ne girerek drone’unuzu kaydettirmeniz gerekmektedir.
İHA Pilot Lisansı: Ticari amaçlı uçuşlar için, İHA0 hariç, ilgili kategoriye uygun İHA pilot lisansına sahip olmanız şarttır. Bu lisans, SHGM tarafından yetkilendirilmiş eğitim kuruluşlarından alınır.

2. Uçuş Yapılacak Bölgenin Belirlenmesi ve Analizi:
Uçuş yapmayı planladığınız bölgenin hava sahası özelliklerini araştırmalısınız. SHGM’nin yayımladığı “Yasaklı, Tahditli ve Kısıtlı Bölgeler Haritası”nı inceleyerek, uçuş alanınızın yasaklı veya kısıtlı bölgelerde olup olmadığını kontrol edin.
Havalimanı, askeri bölge, enerji tesisleri, kalabalık insan grupları gibi alanlara yakınlık, izin sürecini doğrudan etkileyecektir.

3. Gerekli Belgelerin Hazırlanması:
Uçuş Talep Dilekçesi: Uçuşun amacı, yeri, saati, tarihi, süresi detaylı olarak belirtilir.
İHA Sicil Kayıt Belgesi: Drone’unuzun SHGM kayıt belgesi.
İHA Pilot Lisansı: Pilotun yeterlilik belgesi.
Sorumluluk Sigortası: Üçüncü şahıslara verilebilecek zararları karşılayan sigorta poliçesi. (25 kg ve üzeri için zorunlu, altı için tavsiye edilir.)
Uçuş Planı: Kalkış, iniş noktaları, uçuş rotası, maksimum irtifa gibi detayları içeren plan.
Vaziyet Planı/Kroki: Uçuş yapılacak alanın ve çevresinin harita üzerindeki işaretli görünümü.
Çekim Yapılacak Alanın Mülkiyet Bilgisi: Eğer özel bir alanda çekim yapılacaksa, mülk sahibinden alınan izin belgesi.
Başvuru Ücreti Dekontu: SHGM tarafından belirlenen başvuru ücretinin ödendiğine dair belge.

4. İzin Başvurusu (e-Devlet veya SHGM Portalı Üzerinden):
Tüm belgeler hazırlandıktan sonra, SHGM’nin belirlediği başvuru kanalları (çoğunlukla e-Devlet veya SHGM’nin online İHA portalı) üzerinden başvurunuzu yaparsınız.
Başvuru sırasında, tüm bilgilerin eksiksiz ve doğru girilmesi, sürecin hızlı ilerlemesi için kritik öneme sahiptir.

5. Ek İzinler (Gerektiğinde):
Özel Mülk: Bir mülk üzerinde çekim yapılıyorsa, mülk sahibinden yazılı izin.
Kamusal Alanlar/Etkinlikler: Bazı belediyeler veya valilikler, kalabalık etkinlikler veya belirli kamusal alanlarda drone kullanımı için ek izinler isteyebilir. Bu durumlarda, ilgili yerel yönetim birimleriyle iletişime geçmek faydalıdır.
Askeri ve Güvenlik Bölgeleri: Bu bölgelere yakın uçuşlar için ek izinler almak çok daha karmaşık olabilir ve genellikle Genelkurmay Başkanlığı veya İçişleri Bakanlığı’nın ilgili birimlerinin onayını gerektirebilir.

Erken Başvuru: İzin süreçleri zaman alabilir. Özellikle karmaşık veya hassas bölgelerdeki çekimler için mümkün olduğunca erken başvuru yapın (tercihen 5-10 iş günü öncesi).
Güncel Kalın: SHGM düzenlemeleri zaman zaman değişebilir. En güncel bilgilere ulaşmak için düzenli olarak SHGM’nin resmi web sitesini kontrol edin.
Hava Koşulları: Uçuş izniniz olsa bile, olumsuz hava koşullarında (rüzgar, yağmur, sis) uçuş yapmaktan kaçının. Bu, hem güvenliği hem de ekipmanınızı korur.
Gizlilik ve Etik: Drone çekim yaparken her zaman özel hayatın gizliliğine saygı gösterin. İnsanları izinsiz çekmekten veya rahatsız etmekten kaçının.
Belgeleri Yanınızda Taşıyın: Uçuş sırasında tüm izin belgelerinizi, drone kaydınızı ve pilot lisansınızı yanınızda bulundurun. Yetkililer tarafından istendiğinde ibraz etmeniz gerekebilir.
* Yasal Yaptırımlar: İzinsiz veya kurallara aykırı drone uçuşlarının ciddi idari para cezaları ve hatta hapis cezalarıyla sonuçlanabileceğini unutmayın.

Sonuç

Türkiye’de drone çekim izni almak, başta zorlu bir süreç gibi görünse de, adımları doğru takip ettiğinizde oldukça yönetilebilir olabilir. Bu rehber, yasal sorumluluklarınızı anlamanıza ve sorunsuz bir çekim deneyimi yaşamanız için gerekli tüm bilgilere erişmenize yardımcı olmayı amaçlamıştır. Unutmayın, güvenli ve yasal bir drone kullanımı, hem sizin hem de çevrenizdeki diğer kişilerin emniyeti için en önemli adımdır. Bilinçli ve kurallara uygun uçuşlar yaparak, drone teknolojisinin sunduğu avantajlardan güvenle yararlanabilirsiniz.